“`html
در روز جمعه، زمانی که شرکت اسپیسایکس طرحهایی را به کمیسیون فدرال ارتباطات آمریکا (FCC) برای ایجاد شبکهای از مرکز داده با یک میلیون ماهواره ارائه داد، شاید فکر میکردید ایلان ماسک در حال شوخی است. اما یک هفته بعد، مشخص شد که او کاملاً جدی است.
مهمترین اتفاق، ادغام رسمی اسپیسایکس و xAI در روز دوشنبه بود که به طور رسمی پروژههای فضایی و هوش مصنوعی ماسک را یکپارچه کرد؛ این اقدام زمانی بیشتر معنا پیدا میکند که زیرساخت مشترکی برای این دو در نظر گرفته شده باشد.
اما فراتر از این ادغام، حالا شاهد شکلگیری ایده خوشههای مرکز داده هوش مصنوعی مداری هستیم؛ در واقع، شبکههایی از رایانهها که در فضا فعالیت میکنند و حالا این ایده به یک برنامه واقعی تبدیل شده است. در روز چهارشنبه، FCC درخواست ارائهشده را پذیرفت و برنامهای برای دریافت نظرات عمومی تعیین کرد. این یک روال رسمی است، اما رئیس FCC، برندان کار، با اقدامی کمسابقه درخواست را در شبکه اجتماعی X به اشتراک گذاشت. کار، در دوران ریاست خود تمایل نشان داده که دوستان ترامپ را حمایت و مخالفان را مجازات کند؛ بنابراین تا زمانی که ماسک در کنار ترامپ باقی بماند، احتمالاً این پیشنهاد بدون مشکل تأیید میشود.
همزمان، ایلان ماسک بهصورت عمومی شروع به توضیح و دفاع از ضرورت مراکز داده مداری کرده است. در یک قسمت جدید از پادکست «Cheeky Pint» با حضور پاتریک کالیسون، همبنیانگذار Stripe و دویارکش پاتل، ماسک استدلالهای اصلی خود برای انتقال قدرت پردازشی هوش مصنوعی به فضا را بیان کرد. به گفته او، پنلهای خورشیدی در فضا برق بیشتری تولید میکنند و به این ترتیب میتوان یکی از هزینههای اصلی مرکز داده را کاهش داد.
ماسک در آن برنامه گفت: «بهطور کلی توسعه بر روی زمین سختتر از توسعه در فضا است. هر پنل خورشیدی، در فضا حدود پنج برابر بیشتر از زمین برق تولید میکند؛ پس واقعاً این کار در فضا ارزانتر تمام میشود.»
اما اگر با دقت گوش کنید، متوجه میشوید که کمی در این استدلال شکاف وجود دارد! درست است که پنلهای خورشیدی در فضا برق بیشتری تولید میکنند، اما چون هزینه برق تنها بخش کوچکی از هزینههای مرکز داده است و راههای دیگری نیز برای تأمین انرژی وجود دارد، نمیتوان نتیجه گرفت که راهاندازی کامل چنین مراکزی در مدار حتماً ارزانتر باشد؛ همانطور که پاتل هم در این برنامه اشاره کرد. او همچنین نگرانیهایی درباره تعمیر GPUهایی که هنگام آموزش مدلهای AI از کار میافتند مطرح کرد.
به طور کلی، ماسک همچنان مطمئن است و سال ۱۴۰۷ را نقطه عطفی برای مراکز داده مداری میداند: «حرفم را به خاطر بسپارید؛ تا ۳۶ ماه آینده — و احتمالاً نزدیکتر به ۳۰ ماه — مقرونبهصرفهترین مکان برای استقرار هوش مصنوعی، فضا خواهد بود.»
او در اینجا متوقف نشد و ادامه داد: «پنج سال دیگر، پیشبینی من این است که هر سال هوش مصنوعی بیشتری در فضا راهاندازی و اجرا خواهیم کرد تا مجموع راهاندازیهای انجامشده بر روی زمین.»
برای مقایسه، تا سال ۱۴۰۹، ظرفیت جهانی مراکز داده حدود ۲۰۰ گیگاوات تخمین زده میشود که معادل یک تریلیون دلار زیرساخت است اگر این مراکز تنها روی زمین احداث شوند.
البته، اسپیسایکس از طریق پرتاب محمولهها به مدار درآمد کسب میکند؛ بنابراین موضوع کاملاً به نفع ماسک است — خصوصاً حالا که اسپیسایکس با یک شرکت هوش مصنوعی ترکیب شده است. با توجه به اینکه شرکت جدید اسپیسایکس-xAI بهزودی وارد بورس خواهد شد، در ماههای آینده قطعا بیشتر در مورد مراکز داده مداری خواهیم شنید. با توجه به اینکه شرکتهای فناوری همچنان سالانه صدها میلیارد دلار برای مراکز داده هزینه میکنند، این احتمال وجود دارد که بخش قابلتوجهی از این سرمایهها دیگر محدود به زمین نباشد.
“`
